Падарожжа па Скандынавіі

Швецыя ратуе наркаманаў ад СНІДу

Sat, 20 Mar 2010 12:24:56 GMT

Увосень у цэнтры Стакгольма адчыняць пункт абмену шпрыцоў для наркаманаў. Наркаманы, якія ўводзяць сабе гераін альбо амфетамін, змогуць у гэтым пункце абмяняць свае выкарыстаныя шпрыцы на новыя, стэрыльныя. Гэтая мера зможа перашкодзіць распаўсюджванню ВІЧ-інфекцыі праз заразныя шпрыцы, якімі карыстаюцца шматкроць, лічаць ініцыятары акцыі.

(Радыё Швецыя)

No comments

Sat, 20 Mar 2010 11:33:17 GMT

"Гарады павінны быць для людзей, а не для сланоў"

Fri, 19 Mar 2010 16:28:24 GMT

Інтэрвію з дацкім урбаністам і архітэктарам Янам Гэлем, аўтарам канцэпцыі развіцця Капенгагену. Замест "Польшчы" і "палякаў" можна смела чытаць - беларусы.

Вы працавалі для мэрый Нью-Ёрку, Сан-Францыска, Мельбурну. Вы часта кажаце, што ездзіце па розных гарадах і рамантуеце іх. А што іх сапсавала?

Ян Гэль: На працягу апошніх 60 гадоў, у выніку мадэрнізацыі і матарызацыі, гарады занепадалі. Мадэрнізм сцвярджае, што асобныя будынкі важнейшыя, чым цэлыя гарады. Гэтая плынь нарадзілася ў 20-ых гадах мінулага стагоддзя, але папулярнай яна стала пасля ІІ Сусветнай вайны. Падчас працы над праектамі мадэрністы не бачаць людзей. Калі мы зірнем на большасць сучасных гарадоў, то становіцца ясна, што яны створаныя не для людзей, а для сланоў. Я называю гэта сіндромам Бразіліі. З вышыні яна выглядае шыкоўна, але з перспектывы – гэта поўны жах. Тое самае ў выпадку Шанхая і Дубая.

На пераломе 50-60 гадоў XX ст. у Заходняй Еўропе і Амерыцы пачаўся матарызацыйны бум, які дадаткова знішчыў публічную прастору. Урбаністы тады забыліся пра людзей, яны думалі толькі пра тое, каб змясціць у горадзе ўсе аўтамабілі. У краінах з пераходнай эканомікай, ва Ўсходняй Еўропе, тысячы людзей усё яшчэ мараць пра машыны з кліматызацыяй, а ўлады думаюць над тым, як іх усіх памясціць. У Скандынавіі мы ўжо даўно прыйшлі да высновы, што галоўны націск у гарадах трэба ставіць на грамадскі транспарт, ровары і пешаходаў.

А чым дакладна Вы займаецеся?

Ян Гэль: Кампаную прастору такім чынам, каб у гарадах былі важныя людзе, а не аўтамабілі і будынкі. Бо гарады існуюць для людзей. Добрыя месцы мы пазнаем па тым, як шмат людзей жадае праводзіць там час. Паводле мяне, архітэктура павінна браць пад увагу біялагічныя асаблівасці чалавека, які ходзіць з хуткасцю 5 км/г, перспектыва – гарызантальная, рух- лінейны. Адлегласці павінны быць меншыя, з вялікай колькасцю дэталяў. Людзі павінны знаходзіцца на тым самым узроўні. Калі іх дзеляць некалькі дзесяткаў паверхаў, то яны абсалютна не цікавяцца адзін другім. Пазітыўны прыклад – старыя гарады, як, напрыклад, Венецыя.

А ваш родны Капенгаген?

Ян Гэль: Гэта адзін з найлепшых гарадоў у свеце, хаця і ён неідэальны. Змены ў Капенгагене пачаліся ў 60-ых гадах, калі вуліца Строгет пачала пазбывацца аўтамабіляў. Сёння гэта самая доўгая пешаходная вуліца ў Еўропе. “Рамонт” Капенгагена працягваецца ўжо 50 гадоў. Кожны дзень, усе гэтыя гады, я прачынаўся ў лепшым горадзе. У Капенгагене найменш паркінгаў у цэнтры ў параўнанні з іншымі еўрапейскімі сталіцамі. Разам са сваімі супрацоўнікамі я распрацаваў стратэгію для Капенгагену. Паводле гэтай праграмы, да 2015 году сталіца Даніі стане самым прыязным для людзей горадам на свеце. Мы хочам дасягнуць гэтага дзякуючы павелічэнню плошчаў, паркаў, пешаходных вуліц, роварных і пешаходных трас, а таксама пасадкай новых дрэў. Мы хочам, каб людзі яшчэ больш цешыліся сваім горадам і праводзілі ў ім як мага больш часу.

А якой была ваша роля ў зменах у Капенгагене? Якім чынам вы пачалі “капенгагізаваць” гарады ў розных краінах?

Ян Гэль: Я працаваў ва ўніверсітэце і выдаваў кнігі. Неяк да мяне звярнуліся ўлады гораду: “Ты ўмееш крытыкаваць, пакажы нам, як трэба дзейнічаць”. Так я стаўся іх дарадчыкам. Потым гэта дзейнасць разрасталася, а сёння ў маёй фірме працуюць 40 архітэктараў і урбаністаў. Мы даем парады гарадам з усяго свету. Іх улады ведаюць, што мы з Капенгагену і бачылі, што мы зрабілі ў сябе. Яны часта пытаюць у нас, ці можам мы тое самае зрабіць і ў іх? Так, напрыклад, было з Нью-Ёркам. Амерыканцы прыехалі да нас на кансультацыю. Па дарозе ў аэрапорт яны пабачылі сотні раварыстаў і сказалі: “Мы хочам, каб у нас быў такі ж самы горад. Калі мы можам пачынаць?” Летась мы спынілі рух на Брадвэі і 9 вуліцы. Мы зрабілі там роварныя трасы і прыемныя месцы для адпачынку. Мая каманда стварае здаровыя, стабільныя і прыемныя гарады, дзе кожны чалавек хацеў бы жыць. Мы прапануем развіваць грамадскі транспарт, сцежкі для раварыстаў і трасы для пешаходаў. Усё гэта можна зрабіць без вялікіх грошай.

То бок можна “скапенгагізаваць” любы горад на свеце?

Ян Гэль: Не. Я працаваў у Амане. Там нават чуць не хацелі пра раварыстаў, паколькі ў гарадзе шмат узгоркаў і дастаткова гарачы клімат. Тое самае я падумаў, калі працаваў у Сан-Францыска. Але неяк да мяне падыйшлі актывісты роваранага руху і запыталі, што б я ім параіў. Я спытаў у іх, як яны ездзяць па ўсіх гэтых пагорках, бо ў Сан-Францыска іх сапраўды нямала. Іх адказ быў для мяне нечакансцю: “А мы іх аб’язджаем”. Але праблема ў тым, што не паўсюль на свеце рэальны такі шлях.

А як пашырэнне тратуараў і стварэнне роварных трас успрынялі кіроўцы ў Капенгагене? Для іх гэта азначала меншую колькасць паркінгаў і горшы праезд па горадзе....

Ян Гэль: Гэта даволі доўгі працэс. Нельга ў адзін дзень пазбавіцца ад ўсіх паркінгаў у цэнтры гораду. Наш інжынер гарадскога руху прыйшоў да высновы, што калі ён будзе паступова ліквідоўваць паркінгі, то ніхто гэтага не заўважыць. Тады жыхары гарадоў пачыналі думаць інакш. Калі я быў маладым архітэктарам, то перад маёй школай быў паркінг. Праз некалькі гадоў ён знік. І пасля гэтага я ані разу не думаў нават, каб ехаць на працу машынай. Расла цана на бензін, не было дзе паркаваць, а адначасова развіваўся грамадскі транспарт і роварная інфраструктура. Дык навошта мне тая машына?

Чым адрозніваюцца польскія гарады ад заходнееўрапейскіх?

Ян Гэль: На захадзе таксама існуюць вялікія розніцы паміж гарадамі. Брусэль, паводле мяне, гэта жахлівы горад. А вось Цюрых неблагі. Думаю, што польскія гарады больш падобныя на Брусэль. Там таксама шмат аўтаў. Людзі ездзяць машынамі, каб паказаць свой грамадскі статус. Калісьці мы думалі так і ў Скандынавіі. Але потым мы прыйшлі да высновы, што язда аўтамабілем шкодзіць навакольнаму асяроддзю, клімату, нашаму здароўю. Заходняе грамадства намагаецца фугкцыянаваць так, каб увогуле не рухацца. Замест фізічнай працы людзі працуюць за столікамі, паўсюль ездзяць машынамі, а адпачываюць дома на канапах перад тэлевізарам. Гэта дрэнная схема. Грамадствы, для якіх рух натуральная з’ява, жывуць лепш. Людзі, якія штодзённа ездзяць прынамсі гадзіну роварам, жывуць у сярэднім на 7 гадоў даўжэй, яны менш хварэюць, а дзяржава ў выніку, выдаткоўвае менш грошай на сістэму аховы здароўя. Гэта ўжо даўно даказана, але ў Польшчы Вы да гэтага яшчэ не прыйшлі.

Лепш ужо цяпер пачаць “капенгагізаваць” польскія гарады, ці лепш пачакаць, пакуль у нас міне закаханасць аўтамабілямі?

Ян Гэль: Польшча, як і іншыя развіваныя краіны, прыкладам, Кітай, Інданэзія, Індыя, тоне з вулічных заторах. А людзі, у якіх няма машын, з кожным днём адчуваюць сябе горш і горш. Колькасць аўтамабміляў у горадзе заўсёды прапарцыянальная колькасьці вуліц. Дарог і паркінгаў ніколі не хапае, іх можна будаваць бясконца. Калі Вы хочаце, каб у Вас было больш затораў, то будуйце больш дарог. Але надыйшоў час разумных вырашэнняў – будова шырокіх тратуараў і роварных сцежак. Час, які аўтамабіліст праводзіць у заторах займае больш часу, чым хада пешшу альбо язда роварам. Гэта танныя і экалагічныя спосабы перасоўвання. Вам варта ўжо цяпер пачынаць так думаць. Гэта таксама і больш эканамічна мэтазгодна. Добры горад можа працягнуць больш людзей, чым добры паркінг. Калі мы зрабілі ў Мельбурне больш прасторы для людзей, то зменшылася беспрацоўе і павялічылася цікавасць да будынкаў у цэнтры. Гэта проста: калі людзі праводзяць у горадзе больш часу, то, адпаведна, яны выдаткоўваюць і больш грошай. А гэта стымулюе эканоміку. Добрае стаўленне да людзе – гэта добрая эканоміка. Я не праціўнік машын, але я аддаю перавагу людзям.

У Познані, напрыклад, улады гораду ўжо не першы год кажуць пра планы зачыніць цэнтрыльныя вуліцы для аўтамабіляў. Але частцы жыхароў гэтыя планы не падабаюцца. Яны кажуць, што нельга будзе знайсці паркінгу, што гэта толькі ўскладніць іх жыццё.

Ян Гэль: Ва Ўсеагульнай дэкларацыі правоў чалавека няма ані слова пра тое, што ўлады гораду абавязаныя забяспечыць людзям паркінгі. У Капенгагене спачатку паркінгі былі бясплатныя, але потым мы ўвялі аплату. У жыцці мы вымушаныя плаціць за розныя рэчы, дык а чаму за паркінг не? У выніку частку паркінгаў зачынілі, а дзякуючы вольнай прасторы пабудавалі роварныя сцежкі, паркі і тратуары. Вядома, такія змены трэба планаваць загаддзя. Для Сіднэю, напрыклад, мы стварылі доўгатэрміновую стратэгію, паводле якой будуць ліквідаваныя гарадскія магістралі. Даводзілася чуць: Як мы будзем без аўтастрад? На што мы адказвалі: Не хвалюйся, гэта будзе працягвацца 30 гадоў, ты паспееш падрыхтавацца. У Сан-Францыска землятрус знішчыў кальцавую. Усе думалі, што гэта канец для гораду, але вельмі хутка пераканаліся, што можна жыць і без кальцавой. На яе месцы цяпер тратуары і паркі, і людзі шчаслівыя.

Мэр Познані лічыць, што ў сувязі з нашым надвор’ем, ровар у Польшчы – гэта сродак для адпачынку, а не для транспарту. З ім пагаджаецца шмат палякаў.

Ян Гэль: Вось ужо 40 гадоў мы будаем у Капенгагене роварныя сцежкі. Сёння гэта ўжо нармальная транспартая сетка гораду. На роварах у нас ездзяць усе – кароль, міністры, прэм’ер, сярэдні клас і студэнты. За апошнія 10 гадоў роварны рух падвоіўся. Сёння на роворны рух складае 36% перамяшчэння па горадзе, 33% - гэта грамадскі транспарт, 27% - аўтамабілі, а 4% - гэта пешаходны рух. Такая карціна магчымая дзкуючы таму, што мы пабужавалі шмат роварных сцежак. Наш клімат мала чым адрозніваецца ад польскага. У Нью-Ёрку цяпер будуюць 10 тыс. км. роварных сцежак, а ўлады выхоўваюць у грамадзян так званую роварную культуру. Такі ж план мы цяпер распрацоўваем для сталіцы Мексікі. Калі амерыканцы і мексіканцы могуць перасесці на ровары, то чаму палякі не могуць?

Вы думаеце, што будова шырокіх тратуараў, пешаходных вуліц, паркаў і роварных трас у аўтамабілізаваным горадзе можа стаць моднай у Еўропе.

Ян Гэль: Гэта справа жадання і палітычнай волі. Шмат гарадоў на свеце пайшлі па такі шляху і выйгралі. Так што хопіць ісці па іх прыкладзе. У Польшчы трэба больш думаць пра планаванне гораду пад людзей, а не кіравацца патрэбамі асобных кіроўцаў. Вам трэба развіваць грамадскі транспарт. Нельга вырашыць камунікацыйных праблем ідучы на руку толькі аўтамабілістам. Так калісьці думалі ў Лос-Анджэлесе, але моцна памыляліся. Канешне хтосці можа сказаць: Давайце лепш развіваць экалагічныя аўтамабілі”. Але гэта не вырашыць праблемы, бо горад іх проста не змесціць.

Крыніца: Gazeta Wyborcza, 18/03/10

Дзень Волі

Fri, 19 Mar 2010 15:15:29 GMT

Футбаліст з іншай планеты

Thu, 18 Mar 2010 21:28:00 GMT

Першае ўражанне, якое пакінуў Сяргей Крывец, гэта сціпласць. У чалавека, пра якога піша ўся польская прэса і ад якога таксісты не бяруць грошы за праезд, павінна ўжо даўно сарваць дах. Але акрамя высокакласнай гульні, Сяргей паказвае высокі клас проста як чалавек.

Перад інтэрвію адзін польскі спартовы журналіст сказаў мне, што "Крывец у польскім футболе - гэта спартовец з іншай планеты", маўляў у Польшчы ён доўга не затрымаецца. Але ўвага да яго павышаная. Як раз калі мы завяршалі размову, на стадыён прыехаў дырэктар клубу "Лех" Анджэй Кадзінскі. Першае, што ён зрабіў, гэта падыйшоў да Сяргея, пачаў яго абдымаць і размаўляць, хаця побач хадзілі і іншыя футбалісты. Амаль кожны дзень да яго прыязджаюць журналісты.

Як жывецца Сяргею ў Польшчы? Па чым з Беларусі ён найбольш сумуе на чужыне? У якой краіне свету ён хацеў бы жыць і працаваць? Чаму Krivets, а не Kryviec? І інш.... Каму цікава - заходзьце ў панядзелак.

Задай пытанне Крыўцу

Wed, 17 Mar 2010 11:03:57 GMT

(Здымак naviny.by)

Спадарства! Заўтра Ваш пакорны служка едзе на пару гадзін у Познань, каб сустрэцца і пагутарыць (для Польскага радыё) з Сяргеем Крыўцом. Калі маеце пытанні, пажаданні, праклёны - пішыце ў каменты.

Tue, 16 Mar 2010 20:13:44 GMT

З 1 лістапада перадачы Шведскага радыё на расійскай мове можна будзе слухаць толькі ў Інтэрнэце. Цяпер Расійская служба выходзіць у эфір на кароткіх і сярэдніх хвалях, а таксама у ФМ-дыяпазоне.

Замест манархаў Астрыд Ліндгрэн, Нобель і .... лось

Tue, 16 Mar 2010 10:13:15 GMT

Рэспубліканскі саюз Швецыі патрабуе адмовіцца ад каралеўскіх сімвалаў на шведскіх грашовых купюр і манет.

У адкрытым лісьце, накіраваным у Цэнтральны банкаШвецыі, рэспубліканцы пішуць, што каралеўскі дом не можа прадстаўляць сучасную Швецыю.

"Я асабіста ахвотна б бачыў на іх, напрыклад, партрэты Астрыд Ліндгрэн або Альфрэда Нобеля. Нават кароль лесу лось будзе выглядаць на грошах лепш, чым каралі Густаў Ваза або Карл Густаў Бернадот, "- піша ў заяве для прэсы старшыня Рэспубліканскага саюза Швецыі Петэр Альтын. (Паводле Шведскага радыё)

Тэма тыдня

Tue, 16 Mar 2010 09:17:00 GMT

Petar Pismestrovic

Самыя, самыя... шведы

Mon, 15 Mar 2010 11:01:20 GMT

У спісе 20 самых багатых людзей планеты ёсць два шведы - заснавальнік мебельнага канцэрну IKEA Інгвар Кампрад і ўладальнік асноўнага пакету акцый сеткі крам "H&M" Стэфан Персан.

Інгвар Кампрад на 11 месцы з 23 мільярдамі даляраў, Стэфан Персан на 13 з 22 млрд. 400 млн.

На першым месцы мексіканскі мултымільярдэр тэлемагнат Карлас Слім, на другім - Біл Гейтс.

Здымак дня

Mon, 15 Mar 2010 09:47:31 GMT

Падчас афіцыйных замежных паездак міністра замежных спраў Нямеччыны Гуіда Вестэрвэлле суправаджае яго жыццёвы партнёр Міхаэль Мронц. У Кітаі ім паціснуў руку сам Вэнь Дзябао. Праўда ўжо ў Саудаўскую Аравію ехаць разам яны не адважыліся. Ці зразумее нямецкага дыплатама гасцінная беларуская зямля, калі ён захоча сустрэцца з Папайколі?

"Мусульмане не могуць быць вышэй, чым іншыя"

Sat, 13 Mar 2010 14:39:11 GMT

У 2007 швед Ларс Вілкс намаляваў карыкатуру сабакі з галавой Магамета. За гэта адзін з лідэраў Аль-Каіды прызначыў узнагароду за яго галаву - 150 тыс. даляраў. Некалькі дзён таму ірландская паліцыя затрымала сямёх радыкальных мусульманаў, якія рыхтавалі замах на шведскага графіка.

З Ларсам Вілксам на днях гутарыла журналістка польскай газеты "Rzeczpospolita".

Вам страшна?

Л. Вілкс: Не. Зараз я стаю на Цэнтральным вакзале ў Стакгольме, чакаю цягнік у Гётэборг. Я ведаю, што шмат хто пазнае мяне, бо я часта выступаю ў СМІ.

Вас ахоўвае паліцыя?

Л. Вілкс: Не, але я супрацоўнічаю са службай бяспекі. Я павінен паведамляць ім пра свае планы, каб у выпадку небяспекі яны маглі накіраваць да мяне кагосьці на дапамогу. Калі я выступаю публічна, то мяне ахоўваюць. Калі я шпацырую па горадзе, то без аховы. Паліцыя патрулюю ваколіцы майго дому ў Сканіі каля трох разоў на дзень. Тады я адчуваю сябе больш бяспечна.

А дома ў Вас ёсць хоць нейкая сістэма аховы?

Л. Вілкс: Так, я сам яе паставіў. Ёсць у мяне і сякера. Праз некалькі месяцаў мне павінны паставіць сістэму бяспекі новага пакалення.

Старшыня Саюзу жанчын сацыял-дэмакратаў Налін Пекгул, мусульманка, скзала ў інтэрвію „Dagens Nyheter”, што карыкатура Магамета ў вобразе сабакі яе абражае. Яна падтрымлівае свабоду слова, але пытаецца, ці не перакрочыла сатыра мяжу разжыгання нянавісці супраць нацыянальнай ці расавай групы. Яна непакоіцца, што шум вакол карыкатур прарока заахвоціць і іншых да такіх дзеянняў.

Л. Вілкс: Не, такога не будзе. Налін Пекгул выкарыстоўвае тэхніку мінулых гадоў. Гэта значыць, што яна не разумее мастацтва. Замест новых карыкатур у нас пачнецца дыскусія пра інтэграцыю і палітыку адносна ўцекачоў.

Ці шкадуеце Вы, што намялявалі гэтую карыкатуру? Бо так шмат мусульман абражаныя вашай працай.

Л. Вілкс: Я не шкадую. Я разумею, што малюнак Магамета ў вобразе сабакі абражае іх рэлігійныя пачуцці, але я нічога з гэтым зрабіць не магу.

Ці можа ваша мастацтва абразіць мусульман?

Л. Вілкс: Мусульман трэба ўспрымаць гэтаксама як і іншых. Яны не могуць быць вышэй іншых людзей. І яны прызвычаяцца, што мастацтва можа абражаць. Хрысціяне, прынамсі ў Швецыі, да гэтага ўжо прывыклі. Некаторыя крытыкавалі постаць Езуса як гомасэксуала на выставе ў катэдры ва Ўпсалі. Выставу, дарэчы, падтрымаў арцыбіскуп Швецыі. Але мне цяжка ўявіць прарока Магамета-сабаку ў мячэці. Адсутнасьць талерантнасці да мастацтва ёсць і ў Польшчы. Там асуджаюць мастацтва, як напрыклад карціну Папы на якога ўпаў метэарыт. Гэта ганьба. Польшча, Грэцыя і Італія гэта краіны, якія павінны саромецца.

Дзе, такім чынам, мяжа свабоды слова і вобразу?

Л. Вілкс: Мастацтва не мае права парушаць прыватнасць чалавека. Нельга, напрыклад, зрабіць здымак асобы, якая загарае голай, а потым гэты здымак паказаць на выставе. Калі ж гаворка ідзе пра рэлігію, то ніякай мяжы няма. Хіба што толькі мяжа добрага густу. Але гэта не датычыць маіх малюнкаў, бо яны звычайныя. Рэлігія – гэта прыватная справа кожнага чалавека. Пра яе можна дыскутаваць і нельга ўспрымаць такой дыскусіі як размову пра прыватнае жыццё. Мусульмане кажуць, што прарок – гэта чалавек з іх сям’і. Я ніколі не пагаджуся з такой ацэнкай мастацтва.

—rozmawiała Anna Nowacka-Isaksson, rp.pl

Хутка! Камфортна! І ... (не) дорага

Fri, 12 Mar 2010 10:02:24 GMT

Паром:

Данія-Ісландыя. Ад 286 еўра за аўтамабіль + 2 асобы
Данія-Фарэрскія выспы. Ад 206 за аўтамабіль + 2 асобы

Падрабязнасці тут.

Са святам!

Fri, 12 Mar 2010 09:33:48 GMT

12 сакавіка ўсё прагрэсіўнае чалавецтва адзначае Сусветны дзень сну на працы. Віншую!

Яшчэ пару дзіўных, але вясёлых святаў.

8.01 - Дзень прыбірання пісмовага стала.

16.01 - Дзень вострых страваў.

25.01 - Дзень сакратаркі і асістэнткі.

3.02 - Міжнародны дзень капальнікаў канаў.

26.02 - Дзень вітання з бландынкамі.

27.02 - Дзень палярнага мядзведзя.

9.03 - Дзень панікі.

23.03 - Міжнародны дзень ліфту.

14.04 - Міжнародны дзень гадзіны.

19.05 - Міжнародны дзень мойкі брудных аўтамабіляў.

20.05 - Міжнародны дзень сродкаў для мыцця посуду.

28.05 - Дзень без прэзерватываў.

30.05 - Дзень без бюзгальтара.

15.07 - Дзень без мабільнага тэлефону.

12.08 - Дзень працаголікаў.

27.08 - Дзень Ціра (TIR)

8.09 - Дзень добрых навін.

16.09 - Дзень азонавай дзіркі.

30.10 - Дзень спадніцы.

31.10 - Дзень транжырання.

19.11 - Дзень туалета.

24.11 Дзень прыдурка.

2.12 - Дзень без матаў.

21.12 - Дзень Аргазму.

Thu, 11 Mar 2010 08:36:57 GMT

Такі сімпатычны знак з надпісам "Увага, п'яныя" стаіць у цэнтры румынскага гораду Печка. У 13-тысячным горадзе на мяжы з Вугоршчынай аварыі з удзелам п'яных пешаходаў - сапраўдная катастрофа.

Штосьці ў гэтым ёсць

Thu, 11 Mar 2010 07:46:04 GMT

НЕВЕРОМЕР

Тест определил, что наиболее близким для вас типажом является:

Воинствующий атеист: 83%
Воинствующий атеист знает, что бога не существует, и готов спорить об этом со всеми, кто не разделяет его мнения. Человек с такими наклонностями может так же раздражать "простых смертных", как и религиозный фундаменталист, поэтому, возможно, вам следуюет задуматься о том, что ваши дискуссионные способности в некоторых случаях следовало бы и не проявлять.

Остальные типажи:

Теист: 8%
Агностик: 33%
Апатеист (равнодушный атеист): 58%
Духовный атеист: 67%
Научный атеист: 75%
Озлобленный атеист: 67%

Прайсці тэст

Таямнічы Пярдун з Какедаля

Wed, 10 Mar 2010 09:43:34 GMT

У студзені-сакавіку ў дацкую паліцыю звярнуліся 7 жанчын, якія распавялі пра дзіўнае здарэнне ў лесе Какедаля (Паўночная Зеландыя). Падчас ранішняй прабежкі да іх падбег незнаёмы мужчына і папрасіў папярдзець на яго. Зафіксаваны толькі адзін выпадак, калі ён выкарыстаў фізічную сілу. Звычайна ён бег за жанчынамі і крычаў "Папярдзі на мяне". На выгляд мужчыне 20-30 гадоў, ён этнічны датчанін.

Гісторыя, пра якую пісалі ледзь не ўсе мясцовыя газеты, стала вельмі папулярнай. Таямнічага незнаёмца назвалі «Pruttemanden fra Kokkedal» («Пярдун з Какедаля»).

Pruttemanden fra Kokkedal мае нават групу фанатаў на Фэйсбуку. На дадзены момант у ёй удзельнічаюць 829 чалавек.

Надвор'е дня

Tue, 09 Mar 2010 13:40:57 GMT

Мінск: -2

Варшава: - 1

Рэйк'явік: +8

Вось так вось:)

"Польскі антысемітызм нарадзіла наша бяспамяцтва і пачуццё віны"

Tue, 09 Mar 2010 09:20:44 GMT

(Рафал Бэтлееўскі з сям'ёй)

Адкуль бярэцца антысемітызм і ксенафобія? Маё інтэрвію з ініцыятарам акцыі "Tęsknie za Tobą, Żydzie" Рафалам Бэтлееўскім.

27 студзеня, у Дзень памяці пра ахвяраў Халакосту, у Польшчы пачалася акцыя памяці пра габрэяў. Яна будзе працягвацца ўвесь год. Ініцыятар кампаніі Рафал Бэтлееўскі заклікае палякаў пісаць успаміны пра габрэяў, якія калісьці жылі ў Польшчы, рабіць здымкі былых габрэйскіх мястэчак, а галоўнае: задумацца, куды знікла памяць пра вялікі народ, які стагодздзямі жыў па-суседству з мясцовымі.

Вы залікаеце людзей дасылаць успаміны пра знаёмых габрэяў, пішыце на сценах будынкаў надпісы “Tęsknię za tobą, Żydzie”. Навошта і каму гэта патрэбна? Ці мае гэта нейкі глыбокі сэнс ці Вы рэкламуеце сябе як творцу?

Р. Бэтлееўскі: Цяпер ужо ня толькі я пішу на сьценах. Усё больш валанцёраў дасылаюць мне здымкі сваіх уласных надпісаў. Людзі дапаўняюць маю акцыю. Што тычыцца глыбокага сэнсу і рэкламы, то, думаю, што ані першае, ані другое, незабароненае. Можна і сябе рэкламаваць, а адначасова рабіць штосці, у чым ёсць сэнс. Я імкнуся рабіць так, каб у маіх працах заўсёды заставаўся элемент глыбіні думкі, гісторыі, трансфармацыі і метамарфозы, каб гэтыя працы мелі сэнс.

Вы спрабуеце аднавіць у палякаў памяць пра габрэяў. А мне, як асобе звонку, з па-за польскага грамадства, здаецца, што ў Польшчы як-раз зашмат гавораць пра габрэяў.

Р. Бэтлееўскі: Размова пра габрэяў пачалася ў 2000 годзе, калі свет пабачыла кніжка Томаша Гроса “Суседзі”. У гэтай кніжцы ідзе гаворка пра тое, як у 1942 годзе ў невялікім мястэчку Едвабнэ і ваколіцах палякі забівалі мясцовых габрэяў. Фашысты іх да гэтага ані заахвочвалі, ані дапамагалі. У 2000 годзе гэта было шокам для палякаў, у тым ліку і для мяне. Да таго часу пра габрэяў казалі ў кантэксце жарту, гісторыі ці легенды. Не было тым часам сур’ёзнай гутаркі пра тое, чым быў Халакост, як ён паўплываў на палякаў, на нашу культуру, традыцыю, гісторыю і памяць. Да гэтага ўсе мы жылі ў калектыўным бяспамяцтве, якое стварыла камуністычная сыстэма. Я, як шэраговы паляк, нічога пра гэта не ведаў. Я ня ведаў, што калісьці ў Польшчы жыло столькі габрэяў, я нічога не чуў пра іх культуру ці філасофію, мову ці абрады. Кніга Гроса была выбухам. Цяпер на гэтую тэму гавораць больш. Мы ведаем пра шмат якія перадваенныя нацдэмаўскія стэрэатыпы-калькі, якія, як высвятляецца, стагодздзямі былі прывязаныя да габрэяў.

Некаторыя кажуць, што Вы жадаеце выклікаць у палякаў пачуццё калектыўнай адказнасці, віны за тое, што калісьці адбылося на гэтай зямлі.

Р. Бэтлееўскі: Я належу да трэцяга пакалення пасля Халакосту, ёсць і маладзейшыя за мяне пакаленні, тыя, каму сёння 20. Накінуць на іх віну за Халакост не тое, што складана, гэта проста немагчыма. Іншая справа: ці разумеюць палякі, у тым ліку і маладыя, польскую ролю ў Халакосце, сапраўдную гісторыю. Ці сапраўдны польскі наратыў наконт польскай міфалогіі і таго, што значыць быць палякам. Ці можна ідэнтыфікавацца з наратывам, які выкладаецца ў польскай школе. Калі хтосьці махае польскім сцягам і спявае нацыянальны гімн, то паляк успрымае гэта як традыцыю рамантычнай вызвольнай гісторыі, якая прывяла ў 80-ых гадах да перамен. Але ў гэтай традыцыі няма месца шматвекавому суседству з габрэйскай культурай. А трэба прыгадаць, што калісьці Польшча была шматкультурнай краінай, у якой жылі і беларусы, і ўкраінцы, расейцы, татары, лэмкі, немцы і шмат іншых культур. А ў нас усё яшчэ чуваць пра адну краіну, адну рэлігію і адзін народ. А гэта хлусня альбо інакш – праўда, створаная напрацягу апошніх 60-ці гадоў.

Чаму тэма габрэяў выклікае ў Польшчы столькі эмоцыяў, а часам нават агрэсіі?

Р. Бэтлееўскі: Гэта вельмі складаная тэма. Мы, палякі – гэта нацыя, якая проста нічога пра гэтае не ведае. Мы не ведаем, ці жылі габрэі ў нашай мясцовасці, колькі іх было, мы абсалютна нічога не ведам пра іх традыцыю, дзе іх могілкі, дзе пахаваныя іх мудрацы. Мы не ведаем пра тое, што іх гісторыя непарыўна звязаная з мясцінамі, як нам здаецца, чыста польскімі. Трэба памятаць, што цягам стагодздзяў габрэі былі сталым элементам нашых мястэчак і гарадоў. У школе нас вучаць гераічнай і вялікай польскай міфалогіі, дзе няма месца для габрэяў. Мы нічога не ведаем пра наш удзел у гэтай гіганцкай расісцкай катастрофе. Неважна, з якога боку: ці то абаронцаў габрэяў, іх забойцаў, проста назіральнікаў, альбо тых, хто ім спачуваў. Адсюль і агрэсія. Нас вучылі, што мы рабілі слушна, а тут раптам высвятляецца, што гэта не да канца праўда.

Палякі - антысеміты, ці ўсё ж гэтыя эмоцыі вакол габрэйскай тэмы ўзнікаюць пасля гучных падзеяў, звязаных з адкрыццём праўды пра мінуўшчыну?

Р. Бэтлееўскі: У такіх краінах, як Францыя, Галандыя, ЗША і Нямеччына, палякаў успрымаюць як банду антысемітаў. Слушна гэта ці не? У нас не было выбару, з нас штучна зрабілі антысемітаў. На гэта паўплывалі два фактары: Халакост адбыўся ў Польшчы, таму тыя 30 млн. чалавек, якія тут жылі, былі сведкамі гэтага злачынства. Гэта была вялізарная траўма, ад якой пазней пазбавіліся праз забыццё. І гэтая няпамяць, разам з пачуццём віны, перарасла ў агрэсію. Другі фактар: камуністычная прапаганда наўмысна пазбавілася памяці пра габрэйскую культурную традыцыю на нашай зямлі. Апрача таго, за ўсе гэтыя гады ў нашай мове назбіралася шмат калек пра брудных, злых жыдоў, якія забілі Езуса Хрыста. Спалучэнне ўсіх гэтых складнікаў не пакінула нам выбару. Чалавек, які вырас у такой традыцыі, проста не можа не стаць антысемітам. А ўсе стэрэатыпы, кшталту – мудрацы Сіёну, капіталісты, жыда-камуна, банкіры, акупанты, усё гэта бярэцца ад нашага няведання.

То бок, Вы лічыце, што быць нацыяналістам азначае тое самае, што быць антысемітам?

Р. Бэтлееўскі: Нацыяналізм прапануе такую карціну свету, дзе існуе нацыянальная чысціня, не важна якая яна: беларуская, польскія ці расейская. Ужо сама гэта з’ява прымушае нас быць падазронымі да тых, хто ставіць пад сумнеў нашу чысціню. Польская нацыянальная традыцыя, бясспрэчна, антысеміцкая. У першую чаргу яна каталіцкая, потым нацыянальная, а па-трэцяе - антысеміцкая.

Давайце вернемся да вашай акцыі. Ці ахвотна людзі дзеляцца з Вамі сваімі ўспамінамі пра габрэяў? Ці закранула іх Ваша ідэя?

Р. Бэтлееўскі: Насамрэч водгук на гэты праект вельмі вялікі. Мне падалося, што вельмі шмат людзей нават чакалі, каб выказаць свае пазітыўныя думкі наконт габрэяў. Бо ў нас пра габрэяў прынята гаварыць альбо з неахвотай, альбо наракаючы. Разумееце, самому вельмі цяжка ні з таго, ні з сяго раптам пачаць казаць: “Так, я вельмі добра ўзгадваю габрэяў”. Гэты праект даў людзям магчымасць пра гэта сказаць. Людзі далучаюцца, пішуць цудоўныя ўспаміны, малююць графіці „Tęsknię za tobą, Żydzie”. Я таксама заахвочваю людзей рабіць здымкі на фоне пустога крэсла, якое сымбалізуе адсутнасць габрэяў у сённяшняй Польшчы. Дарэчы, людзі пішуць не толькі з Польшчы, але і ўсяго свету.

І што ў гэтых ўспамінах? Як людзі апісваюць тыя часы, калі габрэі былі часткай польскага грамадства і як, дарэчы, гэтае суіснаванне калісьці выглядала?

Р. Бэтлееўскі: Сітуацыя была абсалютна іншай. Перад вайной у Польшчы жылі 3,5 млн. габрэяў, у той час гэта было каля 10% насельніцтва. У некаторых гарадах і мястэчках адсотак габрэйскага насельніцтва складаў 50%, месцамі нават 90%. Я калісьці чуў пра такое мястэчка, дзе жыло некалькі палякаў, якія абслугоўвалі габрэяў у шабат. Але і антысеміцкія настроі былі вельмі радыкальнымі. Шмат дзе ў Польшчы існавалі нават антысеміцкія арганізацыі. Свой вялікі ўдзел у гэтай з’яве меў таксама каталіцкі касцёл. Але з іншага боку, было шмат людзей, якія сябравалі з габрэямі і нармальна з імі жылі. Сярод габрэяў існавалі свае сіянісцкі і асіміляцыйны рухі. Гэта была вельмі багатая і неаднастайная з’ява. Сёння мы вымушаныя казаць пра польскі антысемітызм як пра нейкі кур’ёз, бо ў Польшчы жыве вельмі мала габрэяў. Гэта вельмі дзіўная сітуацыя.

Чаму? Яны дзесьці ды ёсць: то ў Прэзідэнцкім палацы, то ў Канцэлярыі прэм’ер-міністра, у парламэнце, у кіраўніцтве СМІ.

Р. Бэтлееўскі: Тое, пра што вы кажаце, гэта так званы антыгабрэйскі наратыў, які часта з’яўляецца ў публікацыях у газетах. Дарэчы, гэтыя газеткі можна купіць каля касцёлаў. Падчас імшы, асабліва вялікіх, на нацыянальныя святы, прадаюцца кнігі, у якіх нам дакладна тлумачаць, дзе можна знайсці габрэяў. Але габрэі і самі ўсё часцей кажуць пра сябе, прызнаюцца, што яны габрэі. Але калі паглядзець на Варшаўскую габрэйскую абшчыну, якая аб’ядноўвае іншыя буйныя гарады, дзе жывуць габрэі, дык гэта 500 чалавек. Пра што ў такім выпадку можна казаць? Сёння ў Польшчы не існуе актыўнай габрэйскай меншасці, якая б удзельнічала ў грамадскім жыцці. Мы – дзяржава без габрэяў. Нас, кажучы нацысцкай мова, ачысцілі ад габрэяў.

Мая малая радзіма – гэта вёска Налібокі пад Стоўбцамі, дзе падчас вайны адбылася вядомая трагедыя: савецка-габрэйскі партызанцкі атрад братоў Бельскіх забіў каля 130 мясцовых жыхароў. Мне даводзілася рамаўляць з людзьмі, якія перажылі гэтую трагедыю. Яны былі ў шоку, бо ў забойствах бралі ўдзел іх былыя суседзі. Дык можа крыніца нянавісці да габрэяў усё ж у нейкай крыўдзе?

Р. Бэтлееўскі: Гісторыя, пра якую вы ўзгадалі, вельмі складаная. Вайна прымусіла габрэяў апынуцца ў вельмі “цікавай” сітуацыі. Змяняліся акупацыі: нямецкая, а за ёй - савецкая. Зрэшты, у шмат якіх выпадках такімі акупантамі для габрэяў былі і самі палякі. Яны апынуліся перад выбарам, зь кім супрацоўнічаць, і сапраўды былі вымушаныя выбіраць. Вельмі часта іх выбар быў не такі, як у выпадку іх суседзяў палякаў. Але ці маем мы права рабіць вынік з гэтай гісторыі, што габрэі – гэта здраднікі? Яны бачылі шанец выратавання на іншым баку. Іх інтарэсы былі адрознымі ад польскіх, але гэта таксама нельга назваць здрадай. А нават калі з польскага пункту гледжання назваць усё гэтай здрадай, то ці апраўдвае гэта падзеі ў Едвабнэ, дзе габрэяў спалілі жыўцом у хляве?

А што, дарэчы, прымусіла палякаў у Едвабнэ спаліць сваіх суседзяў? Як мясцовыя жыхары самі гэта тлумачылі?

Р. Бэтлееўскі: У Польшчы існуе стэрэатып, што калі палякі забівалі габрэяў, то гэта было заслужана. Гэта традыцыя мае свой пачатак яшчэ ў 12 стагодздзі, калі на адным з сабораў было прынята, што падчас Імшы хлеб і віно ператвараюцца ў цела Хрыста. Не ў сэнсе сымболікі, а сапраўды. У той жа час узнікла легенда, што габрэі крадуць гэтую кроў, каб пазней дадаць яе ў габрэйскую мацу. Пачынаючы з 12 стагодздзя ёсць шмат фактаў пагромаў, спальваліся цэлыя габрэйскія вёскі, а матывам было тое, што габрэі быццам бы выкрадалі хрысціянскіх дзяцей. Калі я чую пра абвінавачанні, што габрэі падчас вайнаы калабаравалі, то я думаю, ці гэта не тое самае? Дарэчы, у тым жа Едвабнэ толькі 5 габрэяў супрацоўнічалі з саветамі. І я часам думаю, а колькі палякаў калабаравалі з НКВД? Альбо зь немцамі? І ці можа гэта быць прычынай, каб забіць усіх габрэяў гэтага мястэчка?

Вашая ініцыятыва вельмі адважная для краіны, якую Вы называеце антысеміцкай. Вы асабіста сутыкнуліся з нейкай праявай агрэсіі, можа атрымалі мэйл з пагрозамі ці хтосці да Вас патэлефанаваў? Ці хтосці абазваў Вас жыдом?

Р. Бэтлееўскі: Так, жыдом мяне называлі неаднаразова. Тым больш, што маё прозвішча – Бэтлееўскі, што шмат хто асацыюе з Бэтлеемам у Палестыне. Хацы, насамрэч, у маіх жылах няма габрэйскай крыві, прынамсі я пра гэта не ведаю. У мэйлах мне пішуць, што я не паляк альбо, што я не маю права называць сябе палякам. Прызнаюся, аднак, што гэта здараецца вельмі рэдка. Часцей за ўсё гэта адбываецца на форумах, дзе людзі выказваюцца ананімна.

Сярод водгукаў на вашу акцыю былі і такія, дзе Вас абвінавачвалі ў антысемітызме. Менавіта так некаторыя разумеюць выраз „Tęsknie za Tobą, Żydzie”.

Р. Бэтлееўскі: Я не прадстаўнік фонду польска-габрэйскага прымірэння і не працую на арганізацыю, якая спрыяе дыялогу паміж Польшчай і Ізраілем. Я прыватная асоба – мастак. У маіх працах мне цікавае тое, што адбываецца ў сферы мовы. І калі хтосьці ўспрымае маю кампанію так, як Вы кажаце, то для мяне гэта вельмі важна. Гэта фактычна і ёсць змест гэтага праекту. Тое, што хтосьці не ў стане зразумець пазітыўны надпіс на сцяне, шмат што кажа пра нас. А гэта таму, што сцяна ў нашым разуменні з’яўляецца месцам, дзе распаўсюджваецца нянавісць і антысемітызм. Мне хочацца, каб людзі самі задумаліся над гэтым.

Шмат хто звяртае ўвагу, што сваімі надпісамі Вы псуеце будынкі, а гэта, самы звычайны вандалізм.

Р. Бэтлееўскі: Я ведаў, што хтосьці абавязкова абвінаваціць мяне ў вандалізме, таму я адмыслова выбіраю старыя пашкоджаныя сцены, месцы, якія прызначаныя да дэмантажу, альбо сцены, дзе можна пісаць графіці. На новых прыгожых сценах я не пішу.

Праз год Ваша акцыя скончцца. І што тады? Што станецца з усімі ўспамінамі і здымкамі, якія Вы атрымаеце?

Р. Бэтлееўскі: Гэта добрае пытанне. Гэта як з паветраным змеем: ніколі невядома куды яго занясе вецер. Пакуль цяжка сказаць, як і чым ён завершыцца. На працягу гэтага году ў мяне запланавана яшчэ шмат розных падзей. Адной з такіх падзей будзе чытанне ў голас успамінаў аднаго са сведкаў Халакосту ў мястэчку Гнеўчын. Падчас вайны палякі спалілі там жыўцом габрэяў. Я таксама маю намер спаліць там нейкі хлеў. Я прымеркаваў гэта да 10 ліпеня, бо менавіта ў гэты дзень адбылася трагедыя ў Едвабнэм. У маіх планах арганізацыя футбольнага матчу каманд з Расеі, Нямеччыны, Польшчы і Ізраіля. Кажучы на мове футболу – гэта “група смерці”. Я ўжо атрымаў мноства запрашэнняў з розных краін свету на шэраг мерапрыемстваў і я абвязкова іх наведаю. Скончыцца праект 27 студзеня 2011 году.

Калі распачалася ваша акцыя я напісаў пра яе пару слоў у сваім блогу. Хтосьці пазьней перадрукаваў гэтую інфармацыю і напісаў, што і ён сумуе па габрэях. У адказ на гэта быў допіс: а ці не шкада табе беларусаў? Дык вось пытанне да вас: а вам не шкада палякаў, якія загінулі падчас ІІ Сусветнай вайны, у Катыні, Сібіры і г.д.?

Р. Бэтлееўскі: Я, акурат, маю алібі, бо пару годаў таму я займаўся Варшаўскім паўстаннем і траўмай польскага народу падчас вайны. Але справа тут не толькі ў алібі. Атрымоўваецца, што калі я пішу пра габрэя, то адначасова я мушу казаць пра паляка, цыгана, беларуса ці татара? Калі хтосьці хоча ўзгадаць пра палякаў, то калі ласка. Можна, дарэчы, у Беларусі зладзіць акцыю “Я сумую па табе, паляк”. Ніхто ж не забараняе. Я жыву ў свабоднай дэмакратычнай краіне. Канстытуцыя маёй краіны дазваляе мне займацца тым, што мне падабаецца.

Полька 2009 - Магдалена Сьрода:)

Sat, 06 Mar 2010 14:48:12 GMT

За адвагу ў поглядах, за барацьбу з прадузятасцю і дыскрымінацыяй жанчын, за ўменне размаўляць на складаныя тэмы простай мовай, за веды, кампетэнтнасць і розум Магдалена Сьрода абраная "Полькай 2009 году".

Плебесцыт праводзіла буйнейшае польскае выданне "Gazeta Wyborcza" (жаночы дадатак "Wysokie obcasy"). Заслужанае званне. Мае інтэрвію са Сьродай тут.

Шлях з варагаў у грэкі. New Edition

Sat, 06 Mar 2010 11:09:45 GMT

Калі б адносіны паміж Беларуссю і Польшчай развіваліся нармальна, то можна было б здзейсніць круты праект - водны шлях Днепр-Вісла-Одэр, які б злучыў Чорнае мора з Балтыйскім. Гэта камунікацыйная магістраль дзейнічала ад 19 ст. да ІІ Сусветнай вайны.

Водны шлях па Дняпры, Вісле і Одры больш экалагічны і танны. Ён на 900 км. карацейшы, чым воднае злучэнне Дунай-Майн-Рэйн, па якім сёння транспартуецца ладная частка тавараў у нашым рэгіёне. Гэты праект адкрывае і новыя турыстычныя магчымасці.

Пачынаючы ад 1997 году Беларусь імкнецца зацікавіць гэтым праектам палякаў. Тыдзень таму польскі ўрад даў пазітыўны сігнал. Аднак па вядомых прычынах праект будзе зацягвацца. Шкада...

Цытата дня

Wed, 03 Mar 2010 21:10:51 GMT

"Нельга аддаваць патрыятызм нацыяналістам, бо гэта было б глупствам"
Агнешка Граф

Польшча пераймае скандынаўскі досвед. Чарга на Беларусь ....

Wed, 03 Mar 2010 20:43:17 GMT

Дзякуючы намаганням "Gazety Wyborczej" ад пачатку гэтага году ў Польшчы ўвялі адпачынак для бацькаў па наглядзе за дзецьмі(tacierzyński). Пакуль гэта тыдзень, але ад наступнага году будзе ўжо два. Новаўвядзенне, праўда, не карыстаецца вялікай папулярнасцю сярод палякаў. Да гэтага часу адпачынак ўзялі толькі 5% польскіх бацькаў. "Wyborcza" працягвае грамадскую кампанію, каб заахвоціць татаў прымаць актыўны ўдзел у выхаванні дзяцей. Паводле сац. даследвання, штодня польскі бацька прысвячае дзіцяці каля 5-8 хвілін. Прышоў час і ў Беларусі нешта такое забацаць.

P.S. У Нарвегіі дзяржава аплочвае 10 тыдняў адпачынку для бацькаў і амаль усе нарвегі выкарыстоўваюць такую магчымасць.

А так у 70-ыя гады выглядала шведская кампанія папулярызацыі адпачынкаў для бацькаў.

Рэклама дня

Wed, 03 Mar 2010 07:02:49 GMT

Рэкламны постэр брытанскіх кансерватараў. Злева ад коціка Дэйвід Кэмерон. Больш вар'яцтва тут.

Змаганне супраць абортаў па-польску

Tue, 02 Mar 2010 19:57:29 GMT

Кампанія "Stop Aborcji" фонду Pro-Prawo Do Życia. Шчыра кажучы, не ведаю, каго яны гэтым пераканаюць.